در كرانه‌هاى خليج ، مقدمه‌ى نفوذ سياسى و استعمارى بريتانيا در اين نواحى بود . نادر شاه افشار ، پس از ايجاد امنيت در داخل و مرزهاى كشور و راندن روس‌ها و عثمانىها از ايران درصدد ايجاد نيروى دريايى در بحر خزر و خليج‌فارس برآمد . وى در درياى خزر كشتى جنگى ساخت و به آب انداخت و دستور داد تا چوب لازم براى ساختن كشتى از جنگل‌هاى شمال ايران به كرانه‌ى خليج حمل و كار ساختن اسكله و كشتى روبه‌راه شود و ضمنا دو كشتى از هلندىها و دو كشتى از انگليسىها خريد . بندر بوشهر را مركز نيروى دريايى ايران در خليج قرار داد . ليكن كشته شدن نادر شاه و بروز هرج‌ومرج سياسى مانع وصول به اين هدف بزرگ گرديد و در تمام دوران سلطنت زنديه ، تجارتخانه‌هاى انگليسى و هلندى آزادانه در جزاير و بنادر خليج و شهرهاى شيراز و اصفهان به كار خود ادامه دادند . كريم خان زند با همت و پشتكار خود سياست استقرار سلطه و حاكميت ايران را بر آب‌هاى خليج و جزاير و بنادر ايران و از آن جمله بحرين كه نادر شاه آن را وجهه همت خويش قرار داده بود ، دنبال كرد و عمال انگليسى كمپانى هند شرقى در برابر اراده‌ى پادشاه زند تسليم و حاكميت ايران را بر آب‌هاى خليج و جزاير بحرين به رسميت شناختند . اما دوره‌ى هرج‌ومرج سياسى كه پس از مرگ كريم خان زند پيش آمد ، بار ديگر به عمال كمپانى انگليسى فرصت داد كه سياست نفوذ در خليج را دنبال كنند . رقيب سرسخت انگليس‌ها در خليج هلندىها بودند كه مانند انگليس‌ها در بندرعباس تجارتخانه و براى حفظ اموال و اتباع خود سپاهى داشتند . در اين بندر و جزيره‌ى هرمز ، بين شيوخ عرب و راهزنان دريايى و مأمورين انگليسى و هلندى پيوسته زدوخورد برقرار بود ، به‌طورى كه در سال 1172 هجرى قمرى ( 1758 ميلادى ) كه كريم خان بر مدعيان سلطنت پيروز شده و سلطنت مستقل خود را پايه‌گذارى مىكرد ، از بناهاى بندرعباس جز بناى تجارتخانه‌هاى انگليسى و هلندى چيزى برجاى نمانده بود . در اين موقع بين انگلستان و فرانسه بر سر تسلط بر شبه قاره‌ى هند كشمكش و نبرد آغاز گرديد و در سال 1173 هجرى ( 1759 ميلادى ) چهار كشتى فرانسوى به بندرعباس نزديك شدند و تجارتخانه‌ى انگليس‌ها مركز تجارت خود را به بصره كه در تصرف دولت عثمانى بود ، انتقال دادند و ده سال بعد هلندىها نيز به بصره رفتند . هنگامى كه انگليس‌ها از توقف در بندرعباس مأيوس و به بصره منتقل شدند ، از كريم خان زند ( در سال 1177 هجرى قمرى ) اجازه‌ى تأسيس تجارتخانه‌اى را در بندر بوشهر به دست آوردند و به تدريج آن بندر را به خود انحصار دادند . كريم خان به توسعه‌ى تجارت علاقه‌ى فراوان داشت و از نيات و مقاصد سياسى انگليس‌ها بىاطلاع بود ، در كار تجارتخانه‌ى انگليسى در بوشهر نهايت همراهى و مساعدت و نشان داد . از طرف ديگر هلندىها نيز در سال 1167